Bu rehber, Microsoft'un Windows Server 2025 için yayımladığı resmî lisanslama belgelerini KOBİ'lerin en sık sorduğu sorular etrafında özetler: kaç çekirdek lisansı gerekir, Standard mı Datacenter mı, CAL ne zaman gerekir ve sanal makine sayısı hesabı nasıl değiştirir. Fiyat bilgisi vermiyoruz. Fiyatlar kanala ve anlaşmaya göre değişir.
Kapsam: Fiziksel sunucuya kurulan Windows Server 2025 Standard, Datacenter ve Essentials sürümleri. Hizmet sağlayıcı (SPLA), bulut barındırma ve büyük kurumsal anlaşmaların ayrıntıları kapsam dışıdır. Lisans koşulları değişebilir. Bağlayıcı metin Microsoft Product Terms'tür.
Sürümler: hangisi kimin için?
| Sürüm | Kimin için | Sanallaştırma hakkı (fiziksel çekirdek lisansıyla) |
|---|---|---|
| Essentials | En fazla 25 kullanıcı ve 50 cihazlı küçük işletmeler; yalnız OEM kanalından satılır | Tek soketli sunucuda 10 çekirdeğe kadar, 1 VM |
| Standard | Sanallaştırmanın az olduğu ya da hiç olmadığı ortamlar | 2 işletim sistemi ortamı (OSE) veya 2 Hyper-V yalıtımlı konteyner |
| Datacenter | Yoğun sanallaştırılmış ortamlar | Sınırsız OSE ve Hyper-V yalıtımlı konteyner |
| Datacenter: Azure Edition | Yalnız Azure'da çalışır | Bu rehberin kapsamı dışında |
"OSE" (operating system environment), bir işletim sistemi kopyasının çalıştığı ortamdır. Bu bir fiziksel kurulum da olabilir, bir sanal makine de. Standard ve Datacenter'da Hyper-V yalıtımı olmayan konteynerlerin sayısı sınırsızdır.
Çekirdek lisansının üç kuralı
Standard ve Datacenter, fiziksel çekirdek sayısına göre lisanslanır. Microsoft'un kuralları şöyledir:
- Sunucudaki tüm fiziksel çekirdekler lisanslanır. Gereken çekirdek lisansı sayısı, sunucudaki fiziksel çekirdek sayısına eşittir. Yalnız kullandığınız çekirdekleri lisanslama seçeneği yoktur.
- İşlemci başına en az 8, sunucu başına en az 16 çekirdek lisansı. 2 çekirdekli tek işlemcili bir sunucu bile 16 çekirdek lisansı gerektirir.
- Lisanslar 2'li ve 16'lı paketlerle satılır. Microsoft'a göre sekiz adet 2'li paket ile bir adet 16'lı paket aynı hakları verir ve aynı fiyattadır.
Microsoft'un kendi örneklerinden birkaçı:
| Yapılandırma | Gereken çekirdek lisansı |
|---|---|
| 1 işlemci, 8 çekirdek | 16 |
| 1 işlemci, 10 çekirdek | 16 |
| 2 işlemci, 8'er çekirdek | 16 |
| 2 işlemci, 10'ar çekirdek | 20 |
| 4 işlemci, 10'ar çekirdek | 40 |
Buradan donanım planlaması için bir sonuç çıkar. Tek işlemcili sunucuda 8'den az çekirdekli işlemci seçmek lisans tasarrufu sağlamaz, çünkü taban 16'dır. Öte yandan sunucuya ikinci işlemci eklemek, tabanın üstündeki her çekirdek için ek lisans demektir. İşlemci seçiminde Xeon nesilleri ve sunucu nesilleri rehberimiz çekirdek sayılarını karşılaştırmanıza yardımcı olur.
Standard ve Datacenter: sanal makine sayısı her şeyi değiştirir
Standard, tüm çekirdekleri lisanslanmış bir sunucuda 2 OSE çalıştırma hakkı verir. Microsoft'a göre fiziksel kurulum yalnız sanal makineleri barındırmak ve yönetmek (Hyper-V ana bilgisayarı) için kullanılıyorsa, bu fiziksel kurulum 2 sanal makineye ek olarak çalıştırılabilir.
Daha fazla sanal makine gerekiyorsa Standard'da yığma (stacking) uygulanır. Her ek 2 OSE için sunucunun tüm çekirdekleri yeniden lisanslanır. 16 çekirdekli bir sunucuda 4 VM için 32, 6 VM için 48 çekirdek lisansı gerekir.
Datacenter, tüm çekirdekleri lisanslandığında sınırsız OSE hakkı verir. Yığma gerekmez.
Hangi noktada Datacenter'ın daha mantıklı olduğu, alacağınız fiyat teklifine ve VM sayısının ileride ne kadar büyüyeceğine bağlıdır. Hesabı yetkili satıcıdan alacağınız teklifle her iki sürüm için yapın.
Sanal makine bazlı lisanslama. Microsoft, Software Assurance (SA) veya abonelik lisansı olan müşterilere bir alternatif daha tanır: tek tek VM'lerin sanal çekirdek sayısına göre lisanslanması. Bu modelde VM başına en az 8 çekirdek lisansı gerekir. Belgede ayrıca müşteri başına alt sınıra dair bir dipnot da bulunur. Bu modeli düşünüyorsanız koşulları Product Terms üzerinden satıcınızla doğrulayın.
Hesap örnekleri
Aşağıdaki örneklerde Hyper-V ana bilgisayarının yalnız VM barındırmak için kullanıldığı varsayılmıştır.
| Senaryo | Çekirdek | Standard ile gereken lisans | Datacenter ile gereken lisans |
|---|---|---|---|
| 1 × 12 çekirdekli işlemci, 2 VM | 12 → taban 16 | 16 (8 adet 2'li paket) | 16 |
| 1 × 12 çekirdekli işlemci, 6 VM | 12 → taban 16 | 16 × 3 = 48 | 16 |
| 2 × 16 çekirdekli işlemci, 2 VM | 32 | 32 (16 adet 2'li veya 2 adet 16'lı paket) | 32 |
| 2 × 16 çekirdekli işlemci, 6 VM | 32 | 32 × 3 = 96 | 32 |
İlk örnekte sunucuda yalnız 12 fiziksel çekirdek olsa da sunucu başına 16 tabanı uygulanır. İkinci örnekte 6 VM için Standard'ın üç kez yığılması gerekir, yani lisans miktarı üç katına çıkar. Datacenter'da ise VM sayısı lisans miktarını değiştirmez.
CAL: sunucuya erişen herkes için ayrı lisans
Çekirdek lisansı sunucuyu çalıştırma hakkını verir. Sunucuya erişim ise ayrıca lisanslanır.
- Windows Server CAL (Base CAL): Sunucuya erişen her kullanıcı ya da cihaz için gerekir. İki türü vardır. User CAL bir kişiyi kapsar, kişi hangi cihazdan bağlanırsa bağlansın geçerlidir. Device CAL bir cihazı kapsar, o cihazı kim kullanırsa kullansın geçerlidir. Her çalışanın birden fazla cihazı varsa User CAL, vardiyalı çalışan ve ortak cihaz kullanan ekiplerde Device CAL genellikle daha uygundur.
- Dış kullanıcılar: Müşteri ya da iş ortağı gibi dış kullanıcılar için ya her birine CAL alınır ya da erişilen her fiziksel sunucu için bir External Connector lisanslanır.
- RDS CAL: Uzak Masaüstü Hizmetleri (Remote Desktop Services) kullanan her kullanıcı veya cihaz için Base CAL'e ek olarak RDS CAL gerekir. Yani RDS kullanan bir çalışan için iki ayrı erişim lisansı hesaplanır. AD RMS gibi bazı başka özellikler için de ayrı ek (additive) CAL'ler vardır.
- CAL gerekmeyen durumlar: Başka bir lisanslı sunucudan erişim, herkese açık web iş yükleri ve yalnız VM barındıran fiziksel ana bilgisayara erişim için CAL gerekmez.
- Sürüm uyumu: Windows Server 2025 CAL'i 2025, 2022 ve 2019 sunuculara erişimi kapsar. 2022 CAL'i ise 2025 sunucuya erişimi kapsamaz. Sunucuyu 2025'e yükseltirken mevcut CAL'lerin sürümünü kontrol edin.
- Essentials istisnası: Essentials sürümünde iç kullanıcılar için Base CAL gerekmez.
OEM ve toplu lisanslama (volume) arasındaki farklar
Microsoft'un sürüm belgesine göre üst düzeyde bilinmesi gerekenler:
- OEM: Sunucu üreticisi aracılığıyla, donanımla birlikte satılan lisanstır. Standard ve Datacenter OEM kanalında da satılır. Essentials yalnız OEM kanalında bulunur.
- Toplu lisanslama: Standard ve Datacenter, Enterprise Agreement, MPSA ve Microsoft Customer Agreement gibi programlarla da satın alınabilir. Eski Open License programı 31 Aralık 2021'de sona erdi.
- Software Assurance (SA): Yeni sürüme geçiş hakkı, Standard'dan Datacenter'a geçiş (step-up), Azure Hybrid Benefit ve felaket kurtarma hakları gibi avantajlar sağlar. VM bazlı lisanslama da SA veya abonelik gerektirir. OEM lisansına SA eklemek istiyorsanız Microsoft'a göre bunu OEM alımından itibaren 90 gün içinde yapmanız gerekir.
- Sürüm düşürme (downgrade): Datacenter 2025 lisansıyla Datacenter, Standard veya Essentials'ın 2022 ve önceki sürümleri kullanılabilir. Standard 2025 lisansıyla Standard veya Essentials'ın önceki sürümleri kullanılabilir. Kullanım hakları yine 2025 sürümünün koşullarına tabidir.
Kullandıkça öde: Azure Arc seçeneği
Microsoft, Windows Server 2025 Standard ve Datacenter için Azure Arc üzerinden kullandıkça öde (pay-as-you-go) seçeneği sunar. Resmî belgelere göre:
- Sunucunun Azure Arc'a bağlı olması ve sürekli internet bağlantısı gerekir. Sunucu daha önce OEM, perakende ya da toplu lisansla etkinleştirilmemiş olmalıdır.
- Faturalama Azure aboneliği üzerinden yapılır. Microsoft, Standard ve Datacenter için ücretlendirmenin aynı olduğunu belirtir.
- Bu modelde standart işlevler için CAL gerekmez, ancak RDS CAL yine gerekir.
- Lisans yalnız etkinleştirildiği makineyi kapsar. Bu makine üzerinde çalışan VM'lerin her biri ayrıca lisanslanmalıdır.
- Sunucuyu kapatmak faturalamayı durdurmaz. Kullanımı bitirmek için seçeneğin ayrıca devre dışı bırakılması gerekir.
Geçici ya da dalgalı ihtiyaçlarda esneklik sağlar. Ancak internet bağlantısı ve Azure aboneliği şartı, bazı kapalı ağ ortamlarında uygulanabilirliğini sınırlar.
Teklif öncesi kontrol listesi
- Fiziksel çekirdek sayısını kesinleştirin. İşlemci modeli ve adedi netleşmeden lisans hesabı yapılmaz. Model doğrulaması için parça bulma sayfasını kullanabilirsiniz.
- Tabanları uygulayın. İşlemci başına en az 8, sunucu başına en az 16 çekirdek.
- VM sayısını bugün ve 3 yıl sonrası için yazın. Standard'da her 2 VM için tüm çekirdekleri yeniden lisanslamanız gerekir.
- Kullanıcı ve cihaz sayısını çıkarın. User mı Device CAL mı, karar verin. Dış kullanıcı varsa External Connector'ı değerlendirin.
- RDS kullanımını ayrıca sayın. RDS kullanan herkes için ek RDS CAL gerekir.
- Mevcut CAL'lerin sürümünü kontrol edin. 2025 sunucuya erişim için 2025 CAL gerekir.
- Kanalı seçin. OEM, toplu lisans ya da Azure Arc ile kullandıkça öde. SA isteniyorsa OEM alımında 90 günlük süreyi unutmayın.
Sık sorulan sorular
Sunucumda 6 çekirdekli tek işlemci var. 6 çekirdek lisansı yeterli mi? Hayır. İşlemci başına en az 8 ve sunucu başına en az 16 çekirdek lisansı gerekir. Bu sunucu için 16 çekirdek lisansı alınır.
Standard ile 2 VM çalıştırıyorum. Hyper-V ana bilgisayarı da bir lisans hakkı kullanır mı? Microsoft'a göre fiziksel kurulum yalnız VM'leri barındırmak ve yönetmek için kullanılıyorsa, 2 sanal makineye ek olarak çalıştırılabilir. Fiziksel kurulumda başka bir rol (ör. dosya sunucusu) çalıştırırsanız bu durum değişir.
RDS kullanıyorum, Windows Server CAL'i yeterli mi? Hayır. RDS kullanan her kullanıcı veya cihaz için Base CAL'e ek olarak RDS CAL gerekir. Azure Arc ile kullandıkça öde modelinde bile RDS CAL şartı devam eder.
Windows Server 2022 CAL'lerim 2025 sunucuda geçerli mi? Hayır. Bir CAL, kendi sürümündeki ve daha eski sürümlerdeki sunuculara erişimi kapsar. 2025 sunucuya erişim için 2025 CAL gerekir.
Kaynaklar
- Microsoft, Windows Server 2025 — Licensing guidance. https://www.microsoft.com/licensing/guidance/Windows-Server-2025
- Microsoft, Windows Server licensing (ürün lisanslama sayfası). https://www.microsoft.com/en-us/licensing/product-licensing/windows-server
- Microsoft Learn, Windows Server Pay-as-you-go with Azure Arc. https://learn.microsoft.com/en-us/windows-server/get-started/windows-server-pay-as-you-go?tabs=gui%2Cazureportal
- Microsoft, Product Terms (bağlayıcı lisans koşulları). https://aka.ms/ProductTermssite
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık değildir. Microsoft lisans koşulları zaman zaman değişir. Bağlayıcı olan, satın alma tarihindeki Microsoft Product Terms ve imzaladığınız lisans anlaşmasıdır. Nihai lisans hesabını satın alma öncesinde yetkili bir Microsoft satıcısı veya Microsoft ile doğrulayın. Server Parça, donanım teklifinde çekirdek sayısını netleştirerek bu hesaba temel oluşturacak bilgiyi sağlar.