Kapsam: Intel Xeon Scalable işlemcili çift soketli raf sunucuları. Örnekler HPE ProLiant DL360/DL380 Gen10 ve Gen11, Dell PowerEdge R640/R740 ve R650/R750, Lenovo ThinkSystem SR650, SR650 V2 ve SR650 V3 belgelerinden alınmıştır. AMD EPYC'li modeller kapsam dışıdır. Kesin kurallar için kendi sunucunuzun güncel QuickSpecs, kurulum ve servis kılavuzunu esas alın.
Kural 1: İkinci işlemci, birincisiyle aynı model olmalı
Üç üretici de iki soketin aynı işlemciyle doldurulmasını şart koşar. Ama bunu farklı sözcüklerle ifade eder:
| Üretici | Belgedeki kural | Kaynak |
|---|---|---|
| HPE Gen11 | İki farklı işlemci modelinin karıştırılması desteklenmez. | DL360 Gen11 ve DL380 Gen11 QuickSpecs |
| HPE Gen10 | Genel kural yerine somut örnek verilir: Gold 5218 ile 5218B aynı sistemde karıştırılamaz. | DL380 Gen10 QuickSpecs |
| Lenovo | Sistemdeki tüm işlemcilerin hızı, çekirdek sayısı ve frekansı aynı olmalıdır. | SR650 ve SR650 V3 kullanıcı kılavuzu |
| Dell | İncelediğimiz kurulum ve servis kılavuzu sayfalarında açık bir cümle bulamadık. | — |
Dell için uygulamada da aynı model kullanılır. Intel'in aynı işlemci ailesi için kendi sunucu anakartlarında yayımladığı kurallar da iki işlemcinin çekirdek sayısı, önbellek boyutu ve model numarası bakımından aynı olmasını ister.
Üç pratik uyarı:
- "Neredeyse aynı" yetmez. 5218 ile 5218B örneği, adı tek harfle ayrılan iki işlemcinin bile birlikte kullanılamayacağını gösterir. Mevcut işlemcinin tam model adını iLO, iDRAC veya XCC ekranından not edin.
- Tek soketli SKU'lara dikkat edin. HPE Gen10 belgesine göre adı "U" ile biten işlemciler (ör. 6212U) yalnız tek soketli yapılandırmada desteklenir. DL380 Gen11 QuickSpecs'te de Gold 6414U "çift soket desteği yok" notuyla geçer. Mevcut işlemciniz U serisiyse ikinci işlemci eklenemez. Bu durumda iki işlemcinin de değişmesi gerekir.
- Nesil karıştırılmaz. DL380 Gen10 QuickSpecs, 1. nesil (x1xx) işlemcilerden 2. nesil (x2xx) işlemcilere sahada yükseltmeyi desteklemez. Nesil eşleştirmesi için Xeon nesilleri ve sunucu nesilleri rehberine bakabilirsiniz.
İncelediğimiz belgeler stepping (işlemci revizyonu) için ayrıca bir cümle içermiyor. Yine de sipariş öncesinde mevcut işlemcinin model adını ve parça numarasını kayda geçirmek, eşleştirmeyi kesinleştirir.
Kural 2: Soğutucu ayrı bir kalemdir, TDP'ye göre seçilir
HPE'de "işlemci kiti" kavramı. HPE işlemcileri "kit" adıyla satar. Ancak kitin içeriği nesle göre değişir:
- DL380 Gen11: QuickSpecs'e göre işlemci seçenekleri yalnız işlemciyle gelir. Uygun fan ve soğutucu ayrıca seçilmelidir. Seçilen soğutucu sayısı, işlemci sayısına eşit olmalıdır. TDP'si 150 W ile 350 W arasındaki işlemciler Yüksek Performans Soğutucu (P48818-B21) ister.
- DL360 Gen11: 185 W ve altı için standart soğutucu ve standart fan yeterlidir. 186–270 W arası işlemciler için Yüksek Performans Soğutucu Kiti (P48905-B21) ve Yüksek Performans Fan Kiti (P48908-B21) gerekir. TDP'si 271 W ve üzeri iki işlemcide kapalı devre sıvı soğutma kiti (P48906-B21) ya da doğrudan sıvı soğutma gerekir.
- DL380 Gen10: QuickSpecs'e göre 130 W ve üzeri TDP'li işlemciler (ve listede adı geçen birkaç model) yüksek performans soğutucuyla, diğerleri standart soğutucuyla gelir.
Lenovo. SR650 V3 ürün kılavuzuna göre işlemci seçenekleri soğutucu içerir ama sistem fanı içermez. Soğutucu tipi (entry, standard, performance/T-shape) termal kural tablolarında TDP'ye, ön disk yapılandırmasına ve ortam sıcaklığına göre belirlenir. Örneğin 8 × 2,5" yapılandırmada 35 °C için tablo, 125–185 W'a entry, 250 W'a kadar standard, 270–330 W'a performance soğutucu öngörür.
Dell. 14. ve 15. nesil PowerEdge'lerde işlemci ve soğutucu, PHM (processor and heat sink module) adlı tek bir modül olarak takılır. R750 kılavuzu bu modülü "yalnız servis teknisyeninin değiştirebileceği parça" olarak sınıflandırır.
Kural 3: Fan sayısı ve tipi işlemci sayısıyla değişir
Tek işlemcili sunucular çoğu zaman eksik fanla gelir. Boş fan yuvaları körlükle (blank) kapatılmıştır.
| Sunucu | Tek işlemci | Çift işlemci | Belgedeki not |
|---|---|---|---|
| HPE DL380 Gen10 | 4 standart fan | 6 fan | İkinci işlemci seçenek kiti 2 ek fan içerir. |
| HPE DL360 Gen11 | 5 standart fan (185 W altı) | 7 fan | Fanlar standart ya da yüksek performans olabilir. |
| Dell R740 | 4 standart fan; 1. ve 2. fan yuvasında körlük | 6 fana kadar | Standart ve yüksek performans fanlar karıştırılmaz. |
| Lenovo SR650 V2 / V3 | 5 fan | 6 fan | Fan tipi termal kurallara göre seçilir. |
HPE DL380 Gen11'de 205 W üzerindeki tüm işlemciler Yüksek Performans Fan Kiti ister. Lenovo SR650 V3'te de bazı işlemcilerde (ör. 195 W'lık 6434) performans soğutucu ve performans fan birlikte gerekir. Lenovo'nun fan ve termal kurallarını SR650 V3 fan ve termal sayfasında ayrıca derledik.
Kural 4: İkinci işlemcinin belleği ve yuvaları ayrı hesaplanır
Bellek. Her işlemcinin kendi DIMM slotları vardır. Bir slottaki modül, yalnız ona bağlı işlemci takılıysa çalışır. Dell R740 kılavuzu bunu açıkça yazar: modül yalnız işlemci takılı soketlere takılır. Tek işlemcili sistemde yalnız A1–A12 slotları kullanılabilir. Aynı kılavuza göre çift işlemcili yapılandırmada iki işlemcinin bellek düzeni birebir aynı olmalıdır. Lenovo SR650 V3'te her işlemci için en az bir DIMM gerekir. İyi performans için işlemci başına en az sekiz DIMM önerilir. Kısacası ikinci işlemciye, birincisindekiyle aynı sayıda ve tipte modül planlayın. HPE için ayrıntılı kuralları HPE ProLiant bellek yerleşim rehberinde bulabilirsiniz.
PCIe yuvaları ve riser'lar. Bazı yuvaların PCIe hatları doğrudan ikinci işlemciden gelir:
- HPE DL380 Gen10 ve Gen11: İkincil ve üçüncül riser, ikinci işlemci gerektirir. Gen11'de NVMe paketleri de ikinci işlemci ister.
- HPE DL360 Gen11: İkincil riser seçilirse iki işlemci seçilmelidir.
- Dell R750: Riser tablosunda 4, 5, 7 ve 8 numaralı yuvalar 2. işlemciye bağlıdır. Ayrıntılar için R750 riser ve genişleme sayfasına bakın. R640 ve R740'ta da riser tabloları bazı yuvaları 2. işlemciye bağlar.
- Lenovo SR650 V2: Riser 2'deki 4, 5 ve 6 numaralı yuvalar iki işlemci gerektirir. SR650 V3 tek işlemcide de bu yuvalar ve ön taraftaki 11 numaralı yuva kullanılamaz. Orta bölmedeki NVMe disk yuvaları da desteklenmez.
Ek yuva ya da NVMe için yükseltme yapıyorsanız riser'ı ve gereken kabloları aynı siparişe ekleyin.
Güç kaynağı. İkinci işlemci, ek bellek ve fanlar güç tüketimini artırır. Mevcut güç kaynaklarının yeni yapılandırmayı yedekli (1+1) biçimde taşıyıp taşımadığını üreticinin hesaplama aracıyla kontrol edin. Yöntemi sunucu güç kaynağı seçimi rehberinde anlattık.
Kural 5: Önce firmware, sonra donanım
Lenovo kılavuzları, yeni bir işlemci takmadan önce sistem firmware'inin en son sürüme güncellenmesini ister. SR650 kılavuzu bir adım daha ileri gider: bazı sistem kartlarında 2. nesil Xeon takılmadan önce firmware güncellenmezse sistemin açılamayacağını belirtir. HPE ve Dell için de sırayı aynı tutmak en güvenli yoldur. Önce sistem BIOS/ROM'u ve yönetim denetleyicisini (iLO, iDRAC, XCC) güncelleyin, sonra kapağı açın.
Mekanik adımlar ve ESD (elektrostatik boşalma) önlemleri
Aşağıdaki sıra genel bir çerçevedir. Kendi modelinizin servis kılavuzunun yerini tutmaz. Lenovo bu işlemi "eğitimli teknisyen" işi olarak tanımlar, Dell de PHM'yi servis teknisyeni parçası sayar.
- Sunucuyu kapatın, güç kablolarını çıkarın.
- Topraklı bileklik ve antistatik mat kullanın. Parçaları takana kadar antistatik ambalajlarında tutun.
- Hava yönlendiricisini (air baffle/shroud) çıkarın. İkinci soketteki koruma kapağını yalnız takmadan hemen önce sökün.
- Soket pinlerine ve işlemcinin alt yüzeyine dokunmayın. Lenovo'ya göre soket kontakları çok hassastır.
- Modülü pin 1 işaretine göre hizalayın ve kartla paralel tutarak yerleştirin. Soğutucu kanatçıklarına bastırmayın.
- Vidaları kılavuzdaki sırayla sıkın. Dell R640/R740'ta Torx T30 kullanılır ve vida torku en fazla 1,35 N·m'dir. Lenovo SR650 V3'te de Torx T30 gerekir.
- Termal macuna dikkat edin. Dell, mevcut bir soğutucu kullanılacaksa eski macunun temizlenip kitteki tek kullanımlık şırıngayla ince bir kat yeni macun sürülmesini ister. Lenovo ise yeni soğutucunun üretim tarihinin iki yılı geçmemesini ister.
- Ek fanları, ikinci işlemcinin bellek modüllerini ve gerekiyorsa riser'ı takın, hava yönlendiricisini geri yerleştirin.
- Açılışta olay günlüğünü (IML, Lifecycle Log veya XCC olay günlüğü) kontrol edin. Her iki işlemcinin, tüm belleğin ve fanların görüldüğünü doğrulayın.
Lisans etkisi: çekirdek bazlı yazılımlar
Windows Server, sunucudaki tüm fiziksel çekirdeklere göre lisanslanır. İşlemci başına en az 8, sunucu başına en az 16 çekirdek lisansı gerekir. İkinci işlemci bu yüzden lisans hesabını değiştirebilir:
- 1 × 12 çekirdekten 2 × 12 çekirdeğe: Gereken lisans 16'dan (sunucu alt sınırı) 24'e çıkar. Yani 8 ek çekirdek lisansı gerekir.
- 1 × 8 çekirdekten 2 × 8 çekirdeğe: Gereken lisans 16'da kalır, çünkü tek işlemcide de sunucu alt sınırı olan 16 lisans ödenmektedir.
Ayrıntılı hesap örnekleri için Windows Server 2025 lisanslama rehberine bakın. Sanallaştırma platformu ya da veritabanı gibi çekirdek bazlı başka yazılımlarınız varsa onların koşullarını da yükseltmeden önce kontrol edin.
Sipariş öncesi kontrol listesi
- Sunucu modelini ve neslini doğrulayın. HPE'de ön paneldeki Product Number ile modeli teyit edebilirsiniz (bkz. Product Number ile parça bulma).
- Mevcut işlemcinin tam modelini not edin. Model adı, parça numarası, TDP. U serisiyse ikinci soket kullanılamaz.
- Aynı modelde ikinci işlemciyi seçin. Gen11 HPE'de işlemci kiti soğutucu içermez.
- Soğutucu tipini TDP'ye göre belirleyin. Standart, yüksek performans ya da sıvı soğutma.
- Fan sayısını ve tipini tamamlayın. Fan karışımı yapmayın.
- İkinci işlemcinin belleğini planlayın. Birinci işlemcidekiyle aynı sayı, tip ve kapasite.
- İkinci işlemciye bağlı riser ve yuvaları ekleyin. NVMe ve ağ kartı ihtiyacını gözden geçirin.
- Güç bütçesini yeniden hesaplayın. 1+1 yedeklilik korunmalı.
- Firmware'i güncelleyin. BIOS/ROM ve iLO/iDRAC/XCC.
- Lisans etkisini hesaplayın. Windows Server ve diğer çekirdek bazlı yazılımlar.
- Uyumluluğu doğrulayın. Parça bul sayfasında modelinizi seçerek doğrulanmış işlemci, soğutucu ve fan parçalarını görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Farklı model bir işlemci takarsam ne olur? Üreticiler bu yapılandırmayı desteklemez. HPE Community'de paylaşılan bir DL380 Gen10 vakasında sunucu açılışta "Unsupported Processor Configuration Detected" uyarısı vermiş ve tüm işlemcilerin aynı model olması gerektiğini bildirmiştir.
HPE işlemci kiti soğutucuyla mı gelir? Nesle bağlıdır. DL380 Gen11 QuickSpecs'e göre işlemci seçenekleri yalnız işlemciyle gelir, soğutucu ve fanlar ayrıca seçilir. Gen10 QuickSpecs ise işlemcilerin TDP'ye göre standart ya da yüksek performans soğutucuyla geldiğini belirtir. Siparişte kitin içeriğini parça numarası üzerinden doğrulayın.
İkinci işlemciyi takmazsam sunucunun hangi özelliklerini kaybederim? Lenovo SR650 V3 örneğinde tek işlemciyle bellek 16 DIMM ile sınırlıdır. Riser 2'deki 4–6 numaralı yuvalar ve ön taraftaki 11 numaralı yuva kullanılamaz. Orta NVMe disk yuvaları da desteklenmez. Diğer modellerde de benzer sınırlar vardır.
Güç kaynağını da değiştirmem gerekir mi? Her zaman değil. Ama yeni yapılandırmanın en yüksek tüketimi tek bir güç kaynağını aşıyorsa yedeklilik kaybolur. HPE Power Advisor, Dell EIPT veya Lenovo Capacity Planner ile kontrol edin.
Kaynaklar
- HPE, HPE ProLiant DL380 Gen11 QuickSpecs (işlemci, soğutucu, fan, riser ve güç kaynağı notları). https://indico.psi.ch/event/15441/attachments/26613/49651/HPE%20ProLiant%20DL380%20Gen11-QuickSpecs.pdf
- HPE, HPE ProLiant DL360 Gen11 QuickSpecs, a50004306ENW. https://www.hpe.com/us/en/collaterals/collateral.a50004306enw.html
- HPE, HPE ProLiant DL380 Gen10 Server QuickSpecs, a00008180ENW (arşivlenmiş belge). https://www.hpe.com/uk/en/collaterals/collateral.a00008180enw.html
- HPE Community, "DL380 Gen 10 boot errors" (sahadan bildirilen POST uyarısı). https://community.hpe.com/t5/servers-general/dl380-gen-10-boot-errors/m-p/7191808
- Dell, PowerEdge R740 Installation and Service Manual: genel bellek kuralları. https://www.dell.com/support/manuals/en-in/poweredge-r740/per740_ism_pub/general-memory-module-installation-guidelines?guid=guid-acbc0f13-dedb-492b-a0b0-18303ded565a&lang=en-us
- Dell, PowerEdge R740 Installation and Service Manual: soğutma fanı ayrıntıları. https://www.dell.com/support/manuals/en-in/poweredge-r740/per740_ism_pub/cooling-fan-details?guid=guid-d2ad8af9-b21f-4efe-8d9f-9b11d285eb69&lang=en-us
- Dell, PowerEdge R740 Installation and Service Manual: genişleme kartı kuralları. https://www.dell.com/support/manuals/en-in/poweredge-r740/per740_ism_pub/expansion-card-installation-guidelines?guid=guid-2356b79e-a3e7-4d3f-b97f-9d85dfaea34d&lang=en-us
- Dell, PowerEdge R740 Installation and Service Manual: PHM takılması. https://www.dell.com/support/manuals/en-in/poweredge-r740/per740_ism_pub/installing-a-processor-and-heat-sink-module?guid=guid-37bbae54-10f6-4af2-a988-82a77138d09d&lang=en-us
- Dell, PowerEdge R640 Installation and Service Manual: PHM takılması. https://www.dell.com/support/manuals/en-us/poweredge-r640/per640_ism_pub/installing-a-processor-and-heat-sink-module?guid=guid-965d9d36-d086-4de0-a292-eff662cf5067&lang=en-us
- Dell, PowerEdge R640 Installation and Service Manual: genişleme kartı kuralları. https://www.dell.com/support/manuals/en-us/poweredge-r640/per640_ism_pub/expansion-card-installation-guidelines?guid=guid-98474365-a5ff-4468-8960-a4f7ac4fb2c5&lang=en-us
- Dell, Dell EMC PowerEdge R740 Installation and Service Manual, Rev. A19 (Haziran 2021), PDF; antistatik mat ve bileklik önerisi (üçüncü taraf bir sitede barındırılan kopya). https://pcserverandparts.com/content/Spec%20Sheets/Servers/Dell/Dell%20PowerEdge%20R740/Dell%20EMC%20PowerEdge%20R740%20Installation%20and%20Service%20Manual%20opt.pdf
- Dell, PowerEdge R750 Installation and Service Manual: işlemcinin takılması ve termal macun. https://www.dell.com/support/manuals/en-th/poweredge-r750/per750_ism_pub/installing-the-processor?guid=guid-3c2f2ff6-481b-4d3f-b597-ffcf2afb8772&lang=en-us
- Dell, PowerEdge R750 Installation and Service Manual: işlemci ve soğutucu modülü. https://www.dell.com/support/manuals/en-th/poweredge-r750/per750_ism_pub/processor-and-heat-sink-module?guid=guid-69aa80fb-4ca8-4ec8-be50-7984bab30905&lang=en-us
- Dell, PowerEdge R750 Installation and Service Manual: genişleme kartı kuralları. https://www.dell.com/support/manuals/en-th/poweredge-r750/per750_ism_pub/expansion-card-installation-guidelines?guid=guid-7ebabe8a-8519-4bb7-aeab-3f17dd2a18e8&lang=en-us
- Lenovo, ThinkSystem SR650 V3 User Guide: işlemci ve soğutucu takılması. https://pubs.lenovo.com/sr650-v3/install_the_microprocessor
- Lenovo, ThinkSystem SR650 V3 User Guide: termal kurallar (DWCM'siz). https://pubs.lenovo.com/sr650-v3/thermal_rules_no_dwcm
- Lenovo, ThinkSystem SR650 V3 User Guide: bellek takma kuralları ve sırası. https://pubs.lenovo.com/sr650-v3/memory_module_installation_order
- Lenovo, ThinkSystem SR650 User Guide: işlemci-soğutucu modülü takılması. https://pubs.lenovo.com/sr650/install_a_microprocessor.html
- Lenovo Press, ThinkSystem SR650 V3 Server Product Guide, LP1601. https://lenovopress.lenovo.com/lp1601.pdf
- Lenovo Press, ThinkSystem SR650 V2 Server Product Guide, LP1392. https://lenovopress.lenovo.com/lp1392-thinksystem-sr650-v2-server
- Intel, Processor Population Rules for the Intel Server Board S2600WF Family. https://intel.com/content/www/us/en/support/articles/000088603/server-products/server-boards.html
- Microsoft, Windows Server 2025 Licensing Guidance. https://www.microsoft.com/licensing/guidance/Windows-Server-2025
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. Kesin uyumluluk; sunucu modeli, işlemci, BIOS/firmware sürümü ve şasi yapılandırmasına göre değişir. İşlemci takma işlemi üreticilerin eğitimli teknisyen işi olarak tanımladığı bir işlemdir. Sipariş öncesi Server Parça ekibi uyumluluğu teklifle birlikte doğrular.